برنامه‌ی این هفته‌ی سمینارهای اقتصادی شریف با موضوع بررسی بحران مالی جهانی برگزار خواهد شد. در این جلسه گروه پژوهشی بحران مالی جهانی، فشرده‏ای از کار خود را ارائه خواهند کرد. این گروه از اوایل ترم جاری، به همت تعدادی از دانشجویان اقتصاد شریف، با نظارت و همفکری دکتر مسعود نیلی تشکیل شده است.  

نشانه‌های بروز بحران، ریشه‌ها و دلایل شروع و ادامه‌ی بحران، مکانیزم‌های انتشار آن به بخش‌های مختلف و نیز راه‌کارهای پیشنهاد شده و اجرا شده برای مقابله با بحران، بخش‌های مختلف این ارائه را تشکیل خواهند داد.

اولین نشانه‌های بحران در بخش مسکن امریکا با افزایش تعداد افرادی که حاضر به ادامه‌ی بازپرداخت وام مسکن خود نبودند، آشکار شد. با ادامه‌ی بحران مسکن، بانک‌ها و موسسات مالی که این وام‌ها را خریداری کرده بودند با مشکل بازگشت نقدینگی و کسری ترازنامه مواجه شدند. با ورشکستی شرکت بیمه‌ی AIG و در ادامه ورشکستگی بانک لمن برادرز مشخص شد که بحران ابعاد فراتری از بازار مسکن پیدا کرده است. با بالاتر رفتن تعداد بانک‌ها و موسساتی که قادر به اجرای تعهدات خود نبودند، نااطمینانی در بازارهای مالی پدیدار شده و شاخص‌های سهام بورس‌های مهم جهان شاهد سقوط کم‌سابقه بودند.

به علت درهم‌تنیدگی بازارهای مالی جهانی و نیز به دلیل اینکه موسسات مالی دیگر کشورها خود از مالکان بسته‌های مالی با پشتیبانی وام‌های رهنی بودند، تجربه‌ی مشکلات موسسات مالی امریکا در دیگر کشورها علی‌الخصوص اروپا نیز تکرار شد. بالا رفتن بی‌سابقه‌ی نرخ بهره‌ی بین بانکی و فاصله گرفتن آن از نرخ سود اوراق قرضه‌ی دولتی نشاندهنده‌ی نااطمینانی به وجود آمده در بازار و در واقع یکی از مشخصه‌های بروز بحران عمیق در بازارهای مالی است.

پس از آشنایی با آنچه که آن را نشانه‌های بروز بحران می‌دانیم به بررسی عوامل بروز این بحران پرداخته خواهد شد. این بخش شامل بررسی مرحله به مرحله‌ی وقایع شکل‌دهنده‌ی بحران از بازار وام مسکن امریکا تا بحران مالی جهانی به همراه آشنایی با ابزارهای بازارهای مالی مرتبط با این بحران است که شاید شنوندگان آگاهی کاملی از آن‌ها نداشته باشند.

آنچه بررسی بحران مالی را برای ما مهم می‌سازد اثرات احتمالی آن بر بخش‌های تولیدی اقتصاد است که مطمئناً کشور ما را نیز تحت تاثیر قرار خواهد داد. به همین منظور پس از آشنایی با بحران مالی فعلی به مکانیزم‌های انتشار اثرات بحران به بخش حقیقی به همراه مقایسه‌ای از بحران‌های مالی جهانی در چند دهه‌ی اخیر و تاثیرگذاری آن‌ها بر بخش حقیقی اقتصاد پرداخته خواهد شد.

در ادامه آنچه اقتصاددانان مطرح دنیا برای توقف روند بحران یا کاهش آثار آن پیشنهاد داده‌اند بررسی می‌شود و با نظرات مختلف و راه‌کارهای کوتاه‌مدت و بلند‌مدت مطرح شده آشنا خواهیم شد. پیشنهادات متخصصین این حوزه در همین مدتِ بسیار کوتاه، به شدت مورد بحث و بررسی قرار گرفته و جنبه‌های مختلف آن‌ها مورد حمایت یا انتقاد قرار گرفته است. سیاست‌گذاران کشورهای مختلف با توجه به معایب و مزایای هر یک از پیشنهادات و شرایط کشور خود، برخی از این پیشنهادات را  انتخاب و اجرا نموده‌اند. در انتهای جلسه، از سیاست‌های اجرایی کشورهای مختلف در جهت مقابله با بحران و اثرات آن آگاه خواهیم شد.

این سمینار علاوه بر دانشجویان اقتصاد و سیستم‏های اقتصادی-اجتماعی، برای علاقه‏مندان به مباحث عمومی در اقتصاد نیز، مفید خواهد بود. جلسه روز یک‌شنبه سوم آذر، راس ساعت ۱۱:۳۰ در سالن دکتر مشایخی -دانشکده‌ی مدیریت و اقتصاد- برگزار خواهد شد.

فایل ارائه پروفسور آندولفاتو درباره دانشکده‏های اقتصاد در اروپا و امریکای شمالی را می‏توانید از اینجا بردارید.

میهمان جلسه هفتم از سمینارهای اقتصادی شریف (روز یكشنبه ۲۶ آبان ماه) آقای طهماسب مظاهری هستند. سخنرانی ایشان در مورد بحران های اقتصادی است و پس از آن جلسه به صورت پرسش و پاسخ ادامه خواهد یافت. این جلسه ساعت ۱۱ (و نه مطابق روال ۱۱:۳۰) در سالن دكتر مشایخی برگزار خواهد شد.

برنامه جلسه این هفته سمینارهای اقتصادی با تغییری مواجه شده است. به خاطر تغییر ساعت ورود پروفسور آندولفاتو به ایران، آقای محتشم باید در ساعت 12 فرودگاه باشند و در نتیجه ی این مساله غیر منتظره، ما نمی توانیم از حضور ایشان در جلسه این هفته بهره مند شویم. به جای آن، فیلم مستندی درباره وضعیت اقتصاد کشورهای جهان در دوره ای از قرن معاصر پخش می شود. دوره ای که اقتصاددان ها پیشنهادهای دوران سازی برای اصلاح اقتصادی در جهان مطرح کردند. در کنار گزارش های علمی، فیلم با تصاویری از اوضاع اقتصادی نواحی مختلف دنیا و حضور شخصیت های مشهور بین المللی، جذابیت های دوچندانی پیدا کرده است. عنوان این مستند، "The Battle For the World Economy" و به زبان اصلي با زيرنويس است. برنامه در مکان و زمان همیشگی برگزار می شود. از تغییر برنامه قبلی و اطلاع رسانی دیرهنگام پوزش می طلبیم.

جلسه چهارم سمینارهای اقتصادی شریف، روز یكشنبه ۱۲ آبان، ساعت ۱۱:۳۰، در سالن دكتر مشایخی برگزار می شود. آقای مزدك محتشم كه معرف حضور اهالی دانشكده هستند، ارائه دهنده جلسه چهارم سمینارهای اقتصادی شریف خواهند بود. ارائه ایشان مبتنی بر پایان نامه‌شان با عنوان «تهیه نقشه فقر، مورد ایران» می‌باشد. در ادامه چكیده ای از این ارائه را می خوانید.

كاهش فقر همواره از اهداف سیاست‌گذاران اقتصادی بوده است. راه‌های مختلفی برای كاهش فقر پیشنهاد شده است كه یكی از آنها هدفمند كردن یارانه‌ها است که همواره در ضرورت اجرای آن اتفاق نظر، اما در چگونگی اجرای آن اختلاف نظر وجود دارد. در میان روش‌های مختلف، هدفمندسازی یارانه‌ها بر مبنای منطقه جغرافیایی محل سکونت می‌تواند کمک موثرتری در کاهش فقر داشته باشد. در این روش با شناسایی مناطق فقیر‌نشین، منافع و مزایای برنامه‌های کاهش فقر به سمت آن مناطق سوق داده می‌‌شود. نقشه‌های فقر نمایش جغرافیایی فقر هستند و توضیح دقیقی به همراه جزئیات توزیع جغرافیایی فقر از کشور را بدست می‌دهند و شدت فقر را در محدوده‌های جغرافیایی نشان می‌دهند و به سیاست‌گذاران تصویری دقیق و واضح از توزیع فقر در راستای هدفمند‌سازی جغرافیایی یارانه‌ها ارائه می‌دهند. برای تهیه نقشه فقر، روش‌های متعددی در ادبیات پیشنهاد شده است. در مرسوم‌ترین این روش‌ها، روش تخمین مناطق كوچك، از ترکیب داده‌های نمونه‌گیری بودجه خانوار که حاوی درآمد و مخارج مصرفی خانوار است و داده‌های سرشماری که اطلاعات مربوط به تمام خانوارهای کشور را در بردارد، استفاده می‌كند. در این مطالعه با استفاده از روش تخمین مناطق كوچك، اطلاعات بودجه خانوار ۱۳۸۳ و سرشماری ۱۳۷۵ با یكدیگر تلفیق شده تا نمایی از گستردگی فقر به تفكیك شهرستان‌های كشور پیش‌روی سیاست‌گذاران اقتصادی كشور قرار گیرد.

کلمات کلیدی: فقر، جغرافیای فقر، نقشه فقر، هدفمندسازی یارانه‌ها